کلمات "عود- بربط و رود" بارها در کتاب های ادبی دبیرستان تکرار شده که
برای فراگیران سوال برانگیز است.بنده هم در این باره مطلبی فراهم کرده ام
که امیداوارم مورد استفاده قرار بگیرد.با تشکر.
بَربَط یا عود یا رود
سازی زهی است که در خاورمیانه و کشورهای عربی رایج است و از قدیمیترین
سازهای شرقی به شمار میرود. درباره تاریخ پیدایش و خاستگاه این ساز، نظرات
متفاوتی وجود دارد. عدهای با استناد به تصاویر حجاری شده، ریشه آن را در
هند و برخی دیگر بلخ را خاستگاه آن میدانند. البته گسترش این ساز در میانه
عصر اشکانی و سراسر عصر ساسانی در ایران، باعث شده بسیاری آن را سازی
ایرانی بدانند.[۱]
.
در حقیقت سومریهای باستان نخستین مردمی
هستند که در آثار به جای مانده از آنها ردپایی از این ساز در دیده میشود.
ساز عود در ایران پیش از اسلام به نام بربط شناخته میشد و پس از سومریها
و در دوران هخامنشیان رواج داشتهاست. این ساز در عهد ساسانی بیش از همه
ادوار رواج داشتهاس
چون سطح ساز بربط از چوب پوشیده شده بود، اعراب آن را عود نامیدند.(العود در زبان عربی به معنای چوب است).
بربط
امروزه نقش بسیار کمتری در موسیقی ایرانی دارد. عود عربی بر خلاف بربط
ایرانی از اصلیترین سازهای موسیقی عربی است. این ساز پس از اینکه به اروپا
برده شد، نام لوت بر آن نهادند. واژه لوت از نگارش کلمهٔ العود به وجود
آمده و به تدریج به لوت تبدیل شده است.
خود کلمهٔ بربط در واقع از دو
کلمهٔ "بر" و بط" ساخته شده یعنی "مانند بط" و بط به معنی مرغابی است. در
کل شکل این ساز به مرغابی تشبیه شده چون سینهٔ جلو داده و گردن کوچکی دارد.
دیدگاه دیگر این واژه را برگرفته از نام "باربد" نوازندهٔ رود در دربار
خسرو پرویز میداند
خانم خلجی